Hướng dẫn chi tiết: Tính toán và mã hóa biến trong SPSS

Tính toán và mã hóa biến trong SPSS là hai kỹ thuật quan trọng. Bài viết này sẽ hướng dẫn bạn cách thực hiện hai kỹ thuật này một cách chi tiết, giúp bạn xử lý dữ liệu hiệu quả hơn và chuẩn bị cho các phân tích phức tạp.

1. Tính toán biến trong SPSS {Compute Variable}

1.1. Khái niệm tính toán biến:  Tính toán biến là quá trình tạo ra một biến mới dựa trên các biến hiện có hoặc các giá trị cố định. Mục đích của việc này là để tạo ra các chỉ số tổng hợp, thực hiện các phép tính toán học, hoặc chuyển đổi dữ liệu. Các trường hợp sử dụng phổ biến bao gồm tính điểm trung bình, tạo chỉ số tổng hợp từ nhiều câu hỏi, hoặc chuyển đổi đơn vị đo lường.

1.2. Các bước tính toán biến mới:

a) Mở menu “Transform“: Trên thanh công cụ chính của SPSS, chọn “Transform“.

b) Sử dụng chức năng “Compute Variable“: Từ menu “Transform“, chọn “Compute Variable“.

Tính toán và mã hóa lại biến trong SPSS

c) Đặt tên và xác định loại biến mới:

  • Trong hộp thoại “Compute Variable“, nhập tên cho biến mới trong ô “Target Variable“.
  • Chọn loại biến (numeric, string) nếu cần.

d) Nhập công thức tính toán:

  • Trong ô “Numeric Expression“, nhập công thức tính toán.
  • Sử dụng các biến hiện có, hằng số, và các hàm toán học có sẵn trong SPSS.

1.3. Ví dụ thực hành

a) Tính BMI từ chiều cao và cân nặng:

  • Tên biến mới: BMI
  • Công thức: Cân nặng/ (Chiều cao * Chiều cao). Trong đó, đơn vị của: Cân nặng (Kg), Chiều cao (m).

b) Tạo biến tổng điểm từ nhiều câu hỏi:

  • Tên biến mới: TotalScore
  • Công thức: Q1 + Q2 + Q3 + Q4 + Q5 (giả sử có 5 câu hỏi từ Q1 đến Q5)

2. Tạo biến mới bằng mã hóa các biến trong tệp dữ liệu

Trong thực tế, nhiều tình huống chúng ta cân mã hóa lại biến:

Chúng ta muốn giảm số phân loại của một biến định tính từ 5 hay 6 trạng thái chỉ còn 2 hay 3 trạng thái.

Chúng ta muốn phân loại tuổi theo nhóm tuổi, hay phân loại các giá trị xét nghiệm theo nhóm giá trị tức là chuyển biến định lượng về một biến định tính.

Bạn có thể biến đổi trị số dữ liệu bằng cách mã hoá lại chúng

Chọn Transform -> Record có 2 lựa chọn:

2.1. Mã hoá thành biến khác

Hộp thoại Recode into Different Variables gán lại các trị số của các biến có sẵn hoặc các phạm vi của các trị số có sẵn vào các trị số mới của một biến mới.

Recode into Different Variables tức là chuyển sang biến mới, số liệu của biến cũ vẫn còn. Thường trường hợp này hay chọn cho phân loại một biến liên tục.

Ví dụ bạn có thể phân loại tuổi theo nhóm tuổi, hay phân loại các giá trị xét nghiệm theo nhóm giá trị tức là chuyển biến định lượng thành biến định tính.

Bạn có thể mã hoá các biến dạng số và dạng chuỗi.

Bạn có thể mã hoá các biến dạng số sang dạng chuỗi và ngược lại.

Nếu bạn chọn nhiều biến, chúng phải có cùng loại biến. Bạn không thể cùng một lúc mã hoá lại cả biến dạng số lẫn biến dạng chuỗi được.

Hình: Hộp thoại Recode into Different Variables

Để mã hoá lại dữ liệu sang biến mới

Từ thanh menu chọn

    • Transform / Recode Into Different Variables…
    • Nhấn Reset để xóa bất kỳ biểu thức nào hiện có.
    • Chọn các biến mà bạn muốn mã hoá, Nếu bạn chọn nhiều biến, chúng phải có cùng dạng (chuỗi hoặc số)
    • Nhập một tên biến mới cho từng biến vào hộp Name và nhấn nút Change.
    • Nhấn nút Old and New Values để thực hiện mã hóa (phân nhóm) cho các giá trị.

Một cách tuỳ chọn, bạn có thể chọn một nhóm các đối tượng để mã hoá.

Bạn có thể xác định các trị số để mã hoá trong hộp thoại này. Mọi chỉ định về trị số phải cùng loại dữ liệu (dạng số hay dạng chuỗi) giống như của các biến đã được chọn trong hộp thoại chính.

Old Value: Trị số (hoặc các trị số) bị mã hoá. Bạn có thể mã hoá các trị số đơn, một phạm vi các trị số và các trị số khuyết thiếu. Các trị số khuyết thiếu hệ thống và các phạm vi không thể được chọn đối với các biến dạng chuỗi bởi vì không có khái niệm nào áp dụng cho các biến dạng chuỗi. Các phạm vi bao gồm các điểm cuối của chúng và mọi trị số khuyết thiếu của người sử dụng nằm trong phạm vi này.

New Value: Trị số đơn mà trong nó từng trị số cũ hoặc phạm vi của các trị số được mã hoá. Bạn có thể nhập một trị số hoặc chỉ định trị số khuyết thiếu hệ thống.

Chọn giá trị A

Những giá trị bị bỏ trống, giá trị khuyết

Tất cả những giá trị còn lại

Các giá trị lớn hơn hoặc bằng giá trị A

Các giá trị nhỏ hơn hoặc bằng giá trị A

Các giá trị nằm trọng khoảng từ A đến B

Chú ý: sau đó phải quay trở lại cửa số Variable view để định nghĩa đầy đủ biến mới.

Ví dụ: Tạo biến và định nghĩa biến nhóm tuổi:

Nhóm 1

Nhóm 2

Nhóm 3

: Năm sinh <=1973

:1973< Năm sinh < =1985

: Năm sinh >1985

SPSS thực hiện theo thứ tự lệnh mà bạn định, số 1973 xuất hiện 2 lần nhưng SPSS chỉ thực hiện xếp nhóm 1 lần, đó là xếp theo nhóm định trước tức là 1(nhóm 1), vì vậy bạn nên thực hiện từ nhóm lớn nhất hay nhỏ nhất là theo yêu cầu xếp.

Bạn cũng có thể chọn dấu kiểm vào Output variables are string tức là xếp nhóm theo ký tự, tuy nhiên khi làm theo biến string thì thống kê sẽ không thuận lợi.

2.2. Mã hoá lại dữ liệu ngay trong biến có sẵn (không tạo thành biến mới)

Record into same variables tức là chuyển ngay trong cùng một biến, số liệu của biến cũ sẽ không còn. Thường trường hợp này ta không nên làm vì sẽ thay đổi số liệu gốc.

Mã hoá lại dữ liệu ngay trong biến có sẵn {Recode into Same Variable} gán lại các trị số của biến đang có hoặc cắt giảm bớt các phạm vi của các trị số đang có vào các trị số mới.

Bạn có thể mã hoá các biến dạng số và dạng chuỗi. Nếu bạn chọn nhiều biến, chúng phải có cùng loại. Bạn không thể mã hoá các biến dạng chuỗi và dạng số cùng với nhau.

Hình: Hộp thoại Recode into Same Variables

Để mã hoá lại dữ liệu ngay trong biến đã có sẵn

Từ thanh menu chọn

Transform

Recode

Into Same Variables…

    • Nhấn Reset để xóa bất kỳ biểu thức nào hiện có.
    • Chọn các biến mà bạn muốn mã hoá. Nếu bạn chọn nhiều biến, chúng phải có cùng dạng (chuỗi hoặc số)
    • Nhấn vào nút Old and New Values và định rõ cách mã hoá lại trị số.
    • Một cách tuỳ chọn, bạn có thể chọn một nhóm các đối tượng để mã hoá

Hộp thoại If Cases để xác định một nhóm các đối tượng cũng giống như đã được mô tả trong mục tính toán biến {Compute Variable}

Old Value: Trị số (hoặc các trị số) bị mã hoá..

New Value: Trị số đơn mà trong nó từng trị số cũ hoặc phạm vi của các trị số được mã hoá. Bạn có thể nhập một trị số hoặc chỉ định trị số khuyết thiếu hệ thống.

Old->New: Danh sách các trị số sẽ được sử dụng để mã hoá biến (hoặc các biến). Bạn có thể bổ sung, thay đổi hoặc loại bỏ các trị số này ra khỏi danh sách. Danh sách được tự động sắp xếp, dựa trên các trị số cũ, sử dụng trật tự sau: các trị số đơn, các trị số khuyết thiếu, các phạm vi và mọi trị số khác. Nếu bạn thay đổi một trị số trong danh sách, thủ tục sẽ tự động sắp xếp lại danh sách, nếu cần thiết, để duy trì trật tự này.

Hình: Hộp thoại Old and New Values

Chú ý: sau đó phải quay trở lại cửa số Variable view để định nghĩa đầy đủ biến mới.

Trong trường hợp này dữ liệu gốc sẽ bị mất và thay bằng dữ liệu mới

          Tính toán và mã hóa biến trong SPSS là hai kỹ năng thiết yếu khi làm việc với SPSS. Thông qua việc thực hành các ví dụ trong bài viết này, bạn sẽ nâng cao khả năng xử lý dữ liệu của mình. Hãy nhớ rằng, việc hiểu rõ dữ liệu và mục tiêu nghiên cứu là chìa khóa để áp dụng các kỹ thuật này một cách hiệu quả. Với sự thành thạo trong tính toán và mã hóa biến, bạn sẽ có thể chuẩn bị dữ liệu tốt hơn cho các phân tích thống kê phức tạp và thu được những hiểu biết sâu sắc từ dữ liệu của mình.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *